ちゃいけない・じゃいけない (cha ikenai / ja ikenai)
~ちゃいけない / ~じゃいけない — “ห้าม ~” แบบพูดสบาย ๆ
รูปแบบ
-
Vて[て]+ ちゃいけないรูป て ที่ลงท้ายด้วย て → ちゃ (เช่น 食べて → 食べちゃいけない) -
Vて[で]+ じゃいけないรูป て ที่ลงท้ายด้วย で → じゃ (เช่น 飲んで → 飲んじゃいけない)
ที่มา
คือ ~てはいけない ที่ ては ถูกย่อให้ชิดกันเวลาพูด 食べては → 食べちゃ, 見ては → 見ちゃ กริยาที่รูป て ลงท้ายด้วย で (飲んで, 読んで, 遊んで) จะเป็น じゃ: 飲んで → 飲んじゃ
เมื่อไรควรใช้
เพราะเป็นภาษาพูดสบาย ๆ จึงควรใช้กับเพื่อน ครอบครัว และคนใกล้ชิด บนป้าย ในงานเขียน หรือเวลาพูดสุภาพ ให้ใช้ ~てはいけません หรือ ~ないでください แบบเต็มแทน
~ちゃだめ ก็เหมือนกัน
เปลี่ยน いけない ตอนท้ายเป็น だめ ได้โดยความหมายไม่เปลี่ยน เพียงแต่ฟังสบาย ๆ ยิ่งขึ้น: 触っちゃだめ (“อย่าแตะนะ”) พูดถึงสิ่งที่ถูกห้ามในตอนนี้หรือต่อจากนี้ ไม่ใช่การกระทำในอดีต
ตัวอย่าง
-
ここで写真(しゃしん)を撮(と)っちゃいけないよ。
Koko de shashin o totcha ikenai yo.
ห้ามถ่ายรูปที่นี่นะ
撮って → 撮っちゃ よ ตอนท้ายเป็นการเตือนเบา ๆ
-
ここでご飯(はん)を食(た)べちゃいけないよ。
Koko de gohan o tabecha ikenai yo.
ห้ามกินข้าวที่นี่นะ
食べて → 食べちゃ (รูป て ลงท้ายด้วย て)
-
その水(みず)を飲(の)んじゃいけないよ。
Sono mizu o nonja ikenai yo.
ห้ามดื่มน้ำนั่นนะ
飲んで ลงท้ายด้วย で จึงกลายเป็น 飲んじゃ ไม่ใช่ 飲んちゃ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ต้องให้เสียงตรงกัน: รูป て ที่ลงท้ายด้วย て ใช้ ちゃ ที่ลงท้ายด้วย で ใช้ じゃ ต้องเป็น 飲んじゃ ไม่ใช่ 飲んちゃ
- เป็นภาษาพูดสบาย ๆ บนป้ายทางการหรือเวลาพูดสุภาพ ให้ใช้ ~てはいけません แทน